Pierwsza jazda konna – czego się spodziewać i czego nikt naprawdę nie mówi
Blog KJ Huzar · pierwsza jazda konna
Pierwsza jazda konna – czego się spodziewać i czego nikt naprawdę nie mówi
Pierwsza jazda konna rzadko wygląda tak, jak człowiek wyobraża ją sobie wcześniej. Zaczyna się nie od techniki, lecz od spotkania z żywym, uważnym zwierzęciem, które reaguje na ciało, emocje, napięcie i sposób obecności człowieka.
Wyobrażenie jest lekkie. Spotkanie bywa dużo mocniejsze
Są takie momenty, które w wyobraźni wydają się lekkie, niemal filmowe. Widzisz siebie spokojnie siedzącą w siodle. Koń idzie miękko przed siebie, wszystko jest naturalne, intuicyjne i prawie oczywiste.
Potem przychodzi ta pierwsza chwila, kiedy stajesz obok konia. Nie na zdjęciu, nie z daleka, tylko naprawdę blisko. I nagle okazuje się, że to spotkanie nie ma wiele wspólnego z obrazem z głowy.
Koń oddycha. Porusza się. Patrzy. Reaguje. W tej jednej chwili wszystko staje się realne.
Pierwsza jazda konna nie zaczyna się od samej jazdy. Zaczyna się od spotkania, które dla wielu osób jest dużo bardziej intensywne, niż się spodziewały.
Koń nie jest tym, czym nam się wydaje
W codziennym życiu jesteśmy przyzwyczajeni do rzeczy, które działają przewidywalnie. Wsiadasz na rower i jedziesz. Samochód reaguje na kierownicę. Sprzęt robi to, do czego został zaprojektowany.
Koń nie działa w ten sposób. Nie jest narzędziem, które wykonuje polecenia tylko dlatego, że zostały wydane. Nie „powinien” niczego zrobić w oderwaniu od tego, co dzieje się z człowiekiem, który przy nim stoi albo siedzi na jego grzbiecie.
Reaguje na coś znacznie bardziej subtelnego: napięcie w ciele, sposób oddychania, spójność sygnałów, chaos w ruchu, lęk, pośpiech i brak równowagi. Właśnie wtedy wiele osób doświadcza pierwszego zaskoczenia.
Nagle okazuje się, że nie chodzi tylko o technikę. Dużo ważniejsze staje się to, w jaki sposób jesteś obecna. Kiedy człowiek się spina, koń to widzi. Gdy próbuje wymusić reakcję, koń odpowiada napięciem. Chaotyczne ciało daje chaotyczny komunikat.
Nie dlatego, że koń jest trudny. Raczej dlatego, że jest uczciwy.
Wsiadanie to nie jest najtrudniejszy moment
Wydaje się, że przełomem będzie chwila, kiedy usiądziesz w siodle. W praktyce to dopiero początek czegoś znacznie bardziej złożonego.
Kiedy koń rusza, ciało człowieka trafia w rzeczywistość, której wcześniej nie znało. Ruch końskiego grzbietu przechodzi przez miednicę, kręgosłup, barki i głowę. Organizm próbuje się odnaleźć, złapać równowagę, zrozumieć rytm. Bardzo często reaguje w jedyny znany sobie sposób: napięciem.
Uda zaczynają się zaciskać. Biodra blokują ruch. Ręce robią się sztywne. Czasem człowiek nawet wstrzymuje oddech. To naturalne, ale właśnie ta reakcja najbardziej utrudnia porozumienie z koniem.
Koń nie potrzebuje sztywności. Potrzebuje czytelności, spokojnego ciała i instrukcji podanych w sposób, który może zrozumieć.
Dlaczego pierwsza jazda męczy bardziej, niż się wydaje
Z boku wszystko wygląda spokojnie. Koń idzie stępem, instruktor mówi kilka wskazówek, nic spektakularnego się nie dzieje. A jednak po zejściu z konia wiele osób czuje zmęczenie, którego się nie spodziewały.
To nie jest zwykłe zmęczenie siłowe. Bardzo często zmęczony jest układ nerwowy. Podczas pierwszej jazdy człowiek jednocześnie utrzymuje równowagę w zupełnie nowej sytuacji, przetwarza nieznany ruch, słucha instrukcji, próbuje kontrolować ciało i reguluje własne napięcie.
Stęp, czyli najprostszy chód konia, jest w rzeczywistości jednym z najważniejszych momentów nauki. Właśnie wtedy zaczyna się rozumienie ruchu, rytmu i tego, jak ciało może współpracować zamiast walczyć.
To nie jest etap, na którym „nic się nie dzieje”. To fundament wszystkiego, co będzie dalej.
Koń reaguje na prawdę, nie na intencję
Jednym z najbardziej poruszających momentów pierwszej jazdy jest uświadomienie sobie, że koń nie reaguje na to, co człowiek chciałby zrobić. Odpowiada na to, co faktycznie dzieje się w ciele i działaniu.
Możesz chcieć być spokojna, ale jeśli Twoje ciało jest napięte, koń poczuje napięcie. Możesz mieć zamiar działać delikatnie, jednak chaotyczny ruch pogubi konia. Dobre intencje są ważne, lecz w siodle liczy się również czytelność.
Koń nie interpretuje, nie ocenia i nie zgaduje. Reaguje na rzeczywistość. Dla wielu osób to pierwsze tak bezpośrednie doświadczenie informacji zwrotnej.
Właśnie dlatego pierwsza jazda konna bywa czymś więcej niż nauką techniki. Pokazuje, jak człowiek funkcjonuje w relacji.
Dziecko na pierwszej jeździe nie zdaje egzaminu
Dorośli bardzo często patrzą na pierwszą jazdę dziecka przez pryzmat efektu. Zastanawiają się, czy się nie przestraszy, czy będzie chciało jeździć dalej i czy od razu „złapie bakcyla”.
Dla dziecka to przede wszystkim doświadczenie kontaktu. Z dużym zwierzęciem, z jego reakcjami i z własnym ciałem w zupełnie nowej sytuacji.
Jedno dziecko poczuje się pewnie od razu. Inne będzie potrzebowało czasu. Jeszcze inne bardziej zainteresuje się samym koniem niż jazdą. Wszystkie te reakcje są prawidłowe. Pierwsza lekcja nie jest oceną. Jest początkiem poznawania świata koni.
Instruktor i miejsce mają znaczenie większe, niż myślisz
To, jak zapamiętasz pierwszą jazdę, w ogromnym stopniu zależy od miejsca i instruktora. Dobry instruktor nie ogranicza się do komendy „pięty w dół”. Widzi człowieka.
Dostrzega napięcie, niepewność, przeciążenie bodźcami i moment, w którym lepiej powiedzieć mniej niż więcej. Rozumie, że pierwsza lekcja nie polega na „zrobieniu jazdy”. Jest wprowadzeniem w kontakt z koniem.
Tak samo ważne jest to, jak traktowany jest koń. Czy jest partnerem, czy tylko środkiem do celu. Koń traktowany przedmiotowo bardzo szybko zaczyna pracować inaczej, a siedzący na nim człowiek to czuje, nawet jeśli jeszcze nie potrafi tego nazwać.
To nie jest test
Wiele osób przychodzi na pierwszą jazdę z poczuciem, że musi się sprawdzić. Chce dobrze wypaść, szybko załapać, pokazać, że się nadaje. Tymczasem pierwsza jazda konna nie działa w ten sposób.
Nie jest egzaminem, nie sprawdza talentu i nie daje natychmiastowej odpowiedzi na pytanie, czy ktoś będzie dobrym jeźdźcem. Jest początkiem procesu, w którym człowiek uczy się czuć ruch, regulować ciało i budować relację z żywym organizmem.
A to wymaga czasu.
Na co naprawdę warto zwrócić uwagę
Jeżeli stoisz przed swoją pierwszą jazdą albo wybierasz miejsce dla dziecka, warto patrzeć głębiej niż tylko na ofertę, cenę i długość lekcji.
Czas na spokojne poznanie
Pierwsze spotkanie powinno dawać przestrzeń na zobaczenie konia, dotknięcie go, oswojenie się z jego obecnością i spokojne wejście w sytuację.
Tłumaczenie zamiast komend
Dobry instruktor wyjaśnia sens poleceń, a nie tylko wydaje krótkie komunikaty, których początkujący człowiek jeszcze nie rozumie.
Tempo dopasowane do człowieka
Pierwsza jazda nie powinna być wyścigiem przez kolejne zadania. Tempo musi odpowiadać ciału, emocjom i gotowości jeźdźca.
Szacunek do konia
Najważniejsze jest to, czy koń jest traktowany jak partner w nauce, czy jak narzędzie do wykonania usługi.
Początek, który naprawdę ma znaczenie
Pierwsza jazda konna nie musi być idealna. Nie musi być lekka i nie musi wyglądać jak z filmu. Wystarczy, że jest prawdziwa, spokojna i dobrze poprowadzona.
To, co wydarzy się na początku, bardzo często decyduje o tym, czy ktoś zostanie przy koniach na lata. W KJ Huzar pierwszą jazdę traktujemy nie jako atrakcję, ale jako początek świadomej drogi. Takiej, w której człowiek ma czas zrozumieć, a koń nie jest narzędziem, tylko partnerem.
Tylko na takim początku da się zbudować coś trwałego. Od tego zaczyna się wszystko.
Autor: Ksenia Samsel
Trener jeździectwa, fizjoterapeutka koni, sędzia jeździectwa Polskiego Związku Jeździeckiego i Working Equitation, coach oraz praktyk pracy z ciałem i ruchem. Od lat pracuje z jeźdźcami, końmi i dziećmi.