Ocena stylu jeźdźca w ujeżdżeniu – jak rozumieć kryteria z arkusza sędziowskiego

Kiedy patrzysz na arkusz oceny stylu jeźdźca, widzisz konkretne hasła. To nie są ogólne wskazówki ani luźne komentarze. To są bardzo precyzyjne kryteria, według których sędzia ocenia Twój przejazd.

Każde z nich ma swoje znaczenie i każde odnosi się do konkretnego aspektu Twojej jazdy.

Zrozumienie ich zmienia sposób jazdy bardziej niż jakakolwiek pojedyncza uwaga trenera.

Postawa i dosiad jeźdźca

To kryterium obejmuje wszystko, co dotyczy Twojego ciała w siodle.

Dosiad w dobrej równowadze oznacza, że jesteś stabilny bez wysiłku i bez kompensacji. Twój ciężar znajduje się w środku siodła, a nie przesuwa się do przodu ani do tyłu. Jeżeli tracisz równowagę, koń musi się do tego dostosować, co natychmiast wpływa na jego ruch i ocenę.

Elastyczność dosiadu oznacza zdolność do przyjęcia ruchu konia. Twoje biodra i odcinek lędźwiowy powinny pracować razem z jego grzbietem. Jeżeli jesteś sztywny, zaczynasz odbijać się w siodle, tracisz kontakt z ruchem i zakłócasz pracę konia.

Siedzenie w środku siodła nie jest tylko kwestią pozycji, ale funkcji. To punkt, z którego masz największy wpływ na konia. Każde przesunięcie zmienia sposób, w jaki działasz.

Amortyzowanie ruchów konia oznacza, że Twoje ciało „wchłania” jego ruch, zamiast go blokować. Sędzia widzi to bardzo wyraźnie, szczególnie w kłusie i w przejściach.

Prawidłowa pozycja górnej części ciała oznacza, że tułów jest wyprostowany, ale nie sztywny. Ramiona są rozluźnione, łokcie blisko ciała i pracujące, ręce stabilne, nogi spokojne, a pięty naturalnie najniższym punktem. Każde zaburzenie tej organizacji wpływa na ocenę, ponieważ oznacza brak kontroli nad własnym ciałem.

Skuteczność pomocy

To kryterium odpowiada na pytanie, czy potrafisz komunikować się z koniem.

Wpływ użycia pomocy na prezentację konia oznacza, że sędzia patrzy, czy Twoje działanie poprawia ruch konia, czy go pogarsza. Jeżeli po Twojej pomocy koń się rozluźnia, utrzymuje rytm i wykonuje zadanie płynnie, oznacza to dobrą jakość jazdy. Jeżeli pojawia się napięcie, opór lub chaos, oznacza to, że pomoce są nieskuteczne.

Odwołanie do skali wyszkolenia oznacza, że pomoc powinna prowadzić konia w kierunku rytmu, rozluźnienia, kontaktu i prostowania. Jeżeli Twoje działanie powoduje odwrotne efekty, sędzia to odnotowuje.

Wpływ pomocy na prawidłową prezentację chodów oznacza, że sposób, w jaki działasz, powinien wspierać naturalny ruch konia. Jeżeli przez Twoje działanie koń traci rytm, skraca krok albo się usztywnia, oznacza to brak skuteczności.

Wyczucie użycia pomocy to moment i intensywność działania. Pomoc powinna być użyta dokładnie wtedy, kiedy jest potrzebna, i w takiej sile, jaka jest konieczna. Zbyt późna lub zbyt mocna pomoc zawsze pogarsza ocenę.

Niezależność dosiadu oznacza, że Twoje ciało działa w sposób skoordynowany. Możesz użyć łydki bez poruszania ręką, możesz utrzymać rękę stabilną niezależnie od ruchu tułowia. Brak tej niezależności powoduje chaos w komunikacji.

Precyzja

To kryterium dotyczy dokładności wykonania programu.

Przygotowanie ruchów oznacza, że nic nie dzieje się przypadkowo. Każde przejście, każda figura powinna być poprzedzona przygotowaniem, czyli ustawieniem konia i świadomym działaniem jeźdźca. Brak przygotowania powoduje spóźnione lub nieczytelne wykonanie.

Dokładne wykonanie figur oznacza, że figury mają właściwy kształt i wielkość. Koła są rzeczywiście okrągłe, linie proste, a narożniki głęboko wyjeżdżane. Niedokładność jest traktowana jako błąd kontroli.

Wykonanie ruchów we wskazanych literach oznacza, że przejścia i zadania muszą być wykonane dokładnie w określonych punktach czworoboku. Każde przesunięcie w czasie lub miejscu obniża ocenę.

Utrzymanie prawidłowego tempa oznacza, że koń porusza się w stabilnym rytmie. Tempo nie powinno zmieniać się przypadkowo. Jeżeli koń przyspiesza lub zwalnia bez kontroli jeźdźca, świadczy to o braku wpływu.

Precyzja wykonania programu ujeżdżeniowego

Wrażenie ogólne

To podsumowanie całego przejazdu.

Harmonia prezentacji oznacza, że koń i jeździec tworzą spójny układ. Jazda jest płynna, logiczna i spokojna. Nie widać walki ani przypadkowych reakcji.

Prawidłowość chodów oznacza, że ruch konia jest regularny, czysty i zgodny z wymaganiami. Sędzia ocenia nie tylko efekt, ale także to, czy ruch jest wspierany przez jeźdźca.

Umiejętność pozytywnej prezentacji konia oznacza, że jeździec potrafi pokazać konia w sposób korzystny. Prowadzi go tak, aby jego ruch był czytelny, spokojny i uporządkowany. Nie eksponuje problemów, tylko nimi zarządza.

Na końcu arkusza pojawia się suma punktów, ale to nie ona jest najważniejsza. Najważniejsze jest to, że każda z tych rubryk opisuje konkretny aspekt Twojej jazdy.

Sędzia nie ocenia ogólnie. Ocenia dokładnie to, co widzi w odniesieniu do tych kryteriów.

Jeżeli rozumiesz te hasła, zaczynasz widzieć swoją jazdę w zupełnie inny sposób. Przestajesz skupiać się tylko na programie, a zaczynasz pracować nad jakością tego, jak jeździsz.

I właśnie w tym momencie styl przestaje być czymś, co „trzeba mieć”, a zaczyna być czymś, co wynika z Twojej świadomości i kontroli w siodle.

Ksenia Samsel
trener jeździectwa, fizjoterapeutka koni, sędzia jeździectwa Polskiego Związku Jeździeckiego i Working Equitation, coach oraz praktyk pracy z ciałem i ruchem. Od lat pracuje z jeźdźcami, końmi.